Tâm thần phân liệt

Tâm thần phân liệt là gì?

Tâm thần phân liệt là một rối loạn tâm thần mãn tính và nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cách suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của một người. Những người bị tâm thần phân liệt có vẻ như họ đã mất liên lạc với thực tế. Mặc dù bệnh tâm thần phân liệt không phổ biến như các chứng rối loạn tâm thần khác, nhưng các triệu chứng có thể rất đáng kinh ngạc.

Dấu hiệu và triệu chứng

Các triệu chứng của tâm thần phân liệt thường bắt đầu ở độ tuổi từ 16 đến 30. Trong một số trường hợp hiếm hoi, trẻ em cũng bị tâm thần phân liệt.

Các triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt chia thành ba loại: tích cực, tiêu cực và nhận thức.

Các triệu chứng tích cực: Các triệu chứng “tích cực” là những hành vi loạn thần thường không thấy ở những người khỏe mạnh. Những người có các triệu chứng tích cực có thể "mất liên lạc" với một số khía cạnh của thực tế. Các triệu chứng bao gồm:

  • Ảo giác
  • Ảo tưởng
  • Rối loạn suy nghĩ (cách suy nghĩ bất thường hoặc rối loạn chức năng)
  • Rối loạn vận động (cử động cơ thể bị kích động)

Các triệu chứng tiêu cực: Các triệu chứng "tiêu cực" có liên quan đến việc gián đoạn cảm xúc và hành vi bình thường. Các triệu chứng bao gồm:

  • “Ảnh hưởng phẳng” (giảm biểu hiện cảm xúc qua nét mặt hoặc giọng nói)
  • Giảm cảm giác thích thú trong cuộc sống hàng ngày
  • Khó khăn khi bắt đầu và duy trì các hoạt động
  • Nói giảm

Các triệu chứng nhận thức: Đối với một số bệnh nhân, các triệu chứng nhận thức của tâm thần phân liệt là tinh tế, nhưng đối với những người khác, chúng nặng hơn và bệnh nhân có thể nhận thấy những thay đổi trong trí nhớ hoặc các khía cạnh khác của suy nghĩ. Các triệu chứng bao gồm:

  • “Chức năng điều hành” kém (khả năng hiểu thông tin và sử dụng nó để đưa ra quyết định)
  • Khó tập trung hoặc chú ý
  • Các vấn đề với "trí nhớ hoạt động" (khả năng sử dụng thông tin ngay sau khi học nó)

Các yếu tố rủi ro

Có một số yếu tố góp phần vào nguy cơ phát triển bệnh tâm thần phân liệt.

Gen và môi trường: Từ lâu, các nhà khoa học đã biết rằng bệnh tâm thần phân liệt đôi khi xảy ra trong gia đình. Tuy nhiên, có nhiều người bị tâm thần phân liệt không có thành viên trong gia đình mắc chứng rối loạn này và ngược lại, nhiều người có một hoặc nhiều thành viên trong gia đình mắc chứng rối loạn người không tự phát triển nó.

Các nhà khoa học tin rằng nhiều gen khác nhau có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tâm thần phân liệt, nhưng không có gen nào tự gây ra chứng rối loạn này. Hiện vẫn chưa thể sử dụng thông tin di truyền để dự đoán ai sẽ phát triển bệnh tâm thần phân liệt.

Các nhà khoa học cũng nghĩ rằng sự tương tác giữa các gen và các khía cạnh của môi trường cá nhân là cần thiết để bệnh tâm thần phân liệt phát triển. Các yếu tố môi trường có thể bao gồm:

  • Tiếp xúc với vi rút
  • Suy dinh dưỡng trước khi sinh
  • Các vấn đề trong khi sinh
  • Yếu tố tâm lý xã hội

Cấu trúc và hóa học não khác nhau: Các nhà khoa học cho rằng sự mất cân bằng trong các phản ứng hóa học phức tạp, liên quan đến nhau của não liên quan đến chất dẫn truyền thần kinh (các chất mà tế bào não sử dụng để giao tiếp với nhau) dopamine và glutamate, và có thể là những chất khác, đóng một vai trò trong bệnh tâm thần phân liệt.

Một số chuyên gia cũng cho rằng các vấn đề trong quá trình phát triển não bộ trước khi sinh có thể dẫn đến các kết nối bị lỗi. Bộ não cũng trải qua những thay đổi lớn trong tuổi dậy thì và những thay đổi này có thể gây ra các triệu chứng loạn thần ở những người dễ bị tổn thương do di truyền hoặc sự khác biệt về não.

schizophrenia
tâm thần phân liệt

Phương pháp điều trị và trị liệu

Vì nguyên nhân của bệnh tâm thần phân liệt vẫn chưa được biết rõ, các phương pháp điều trị tập trung vào việc loại bỏ các triệu chứng của bệnh. Điều trị bao gồm:

Thuốc chống loạn thần

Điều trị tâm lý xã hội

Phối hợp chăm sóc chuyên khoa (CSC)