Tâm thần phân liệt

Tâm thần phân liệt là gì?
Tâm thần phân liệt là một chứng rối loạn tâm thần mãn tính và nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến cách suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của một người. Những người bị tâm thần phân liệt có vẻ như họ đã mất kết nối với thực tại. Mặc dù bệnh tâm thần phân liệt không phổ biến như các chứng rối loạn tâm thần khác, nhưng các triệu chứng là đáng kể và có thể gây ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống của một người.

Dấu hiệu và triệu chứng
Các triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt thường bắt đầu ở độ tuổi từ 16 đến 30. Trong một số trường hợp hiếm hoi, trẻ em cũng bị tâm thần phân liệt. Các triệu chứng của tâm thần phân liệt chia thành ba loại: dương tính, âm tính và nhận thức.

Các triệu chứng dương tính: Các triệu chứng “dương tính” là những hành vi loạn thần thường không thấy ở những người khỏe mạnh. Những người có các triệu chứng dương tính có thể "mất kết nối" với một số mặt của thực tại. Các triệu chứng bao gồm:
- Ảo giác
- Hoang tưởng.
- Rối loạn khả năng suy nghĩ (bất thường hoặc rối loạn chức năng trong cách suy nghĩ).
- Rối loạn vận động (cơ thể dễ bị kích động).

Các triệu chứng âm tính: Các triệu chứng "âm tính" có liên quan đến sự cùn mòn trong cảm xúc và hành vi. Các triệu chứng bao gồm:
- “Cảm xúc phẳng lặng” (giảm biểu hiện cảm xúc qua nét mặt hoặc giọng nói).
- Giảm hứng thú trong cuộc sống hàng ngày.
- Khó khăn khi bắt đầu và duy trì các hoạt động.
- Giảm tần suất nói chuyện.

Các triệu chứng nhận thức: Đối với một số bệnh nhân, các triệu chứng nhận thức của tâm thần phân liệt không dễ phát hiện, nhưng đối với những bệnh nhân khác, chúng nghiêm trọng hơn và họ có thể nhận thấy những thay đổi trong trí nhớ hoặc các mặt khác trong suy nghĩ. Các triệu chứng bao gồm:
- “Khả năng ra quyết định” kém (khả năng nắm bắt thông tin và sử dụng nó để đưa ra quyết định).
- Khó khăn trong việc duy trì sự tập trung hoặc chú ý.
- Gặp các vấn đề về "trí nhớ ngắn hạn" (khả năng sử dụng thông tin ngay sau khi học nó).

schizofrenia

Một số yếu tố góp phần vào nguy cơ phát triển bệnh tâm thần phân liệt. Gen và môi trường: Từ lâu, các nhà khoa học đã biết rằng bệnh tâm thần phân liệt đôi khi xuất hiện trong các gia đình có tiền sử mắc các chứng rối loạn tâm thần. Tuy nhiên, có nhiều người bị tâm thần phân liệt mà trong gia đình không có thành viên mắc các chứng rối loạn tâm thần, và ngược lại nhiều người có một hoặc nhiều thành viên trong gia đình mắc các chứng rối loạn tâm thần nhưng bản thân lại không mắc phải bệnh tâm thần phân liệt.

Các nhà khoa học tin rằng nhiều gen khác nhau có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh tâm thần phân liệt, nhưng không có gen đơn lẻ nào tự gây ra chứng rối loạn này. Hiện vẫn chưa thể sử dụng thông tin về mặt di truyền để dự đoán ai trong gia đình sẽ mắc bệnh tâm thần phân liệt. Các nhà khoa học cũng cho rằng sự tương tác giữa các gen và môi trường phát triển cá nhân là yếu tố góp phần phát triển bệnh tâm thần phân liệt ở một người. Các yếu tố môi trường có thể bao gồm: - Tiếp xúc với vi rút. - Suy dinh dưỡng trước khi sinh. - Các vấn đề trong khi sinh. - Các yếu tố tâm lý xã hội.

schizophrenia

Phương pháp điều trị và trị liệu
Vì nguyên nhân của bệnh tâm thần phân liệt vẫn chưa được biết rõ, nên hầu hết các phương pháp điều trị tập trung vào việc loại bỏ các triệu chứng của bệnh. Quá trình điều trị bao gồm:
Thuốc chống loạn thần
Điều trị tâm lý xã hội
Phối hợp chăm sóc chuyên khoa (CSC)

Lời khuyên:
Chấp nhận chẩn đoán của bác sĩ.
 Việc chẩn đoán tâm thần phân liệt có thể gây khó chịu, và việc quyết tâm thực hiện vai trò chủ động trong việc điều trị và tự hỗ trợ bản thân là rất quan trọng đối với sự phục hồi của bạn. Điều đó có nghĩa là bạn phải thay đổi lối sống một cách lành mạnh hơn, dùng thuốc theo chỉ định, tham gia đầy đủ các cuộc hẹn khám chữa bệnh và trị liệu.
Đừng có cái nhìn kỳ thị về bệnh tâm thần phân liệt. Có rất nhiều nỗi lo ngại về bệnh tâm thần phân liệt không dựa trên thực tế. Hãy coi trọng bệnh tình của bạn nhưng đừng tin vào những điều hoang đường rằng tình trạng của bạn không thể cải thiện. Hãy ở với những người trân trọng con người thực sự của bạn mà không quan tâm đến tên căn bệnh mà bạn đang gặp phải.
Liên tục giữ liên lạc với bác sĩ của bạn. Cùng với bác sĩ đảm bảo rằng bạn đang dùng đúng thuốc và đúng liều lượng. Hãy thành thật và thẳng thắng khi nói về các tác dụng phụ của thuốc, mối bận tâm của bản thân và các vấn đề điều trị khác với bác sĩ điều trị.
Kiên trì thực hiện các biện pháp tự chăm sóc bản thân và theo đuổi liệu pháp điều trị sẽ giúp bạn kiểm soát các triệu chứng. Đừng chỉ dựa vào thuốc. Các phương pháp tự chăm sóc bản thân có thể giúp bạn kiểm soát các triệu chứng và lấy lại cảm giác kiểm soát được sức khỏe thể chất và tinh thần của mình. Các liệu pháp hỗ trợ có thể dạy bạn cách thách thức các niềm tin ảo tưởng, phớt lờ tiếng nói trong đầu, ngăn ngừa sự tái phát các triệu chứng và động viên bản thân kiên trì với việc điều trị và tự chăm sóc bản thân.
Đặt ra mục tiêu cho cuộc sống và cố gắng đạt được chúng.  Mắc phải bệnh tâm thần phân liệt không có nghĩa là bạn không thể làm việc, không thể có các mối quan hệ hoặc có một cuộc sống viên mãn. Đặt ra một mục tiêu sống có ý nghĩa cho bản thân cũng giúp bạn có thêm sức mạnh để chiến đấu với bệnh tật.

Lời khuyên cho những người khác khi gặp một người đang trong cơn loạn thần: 
- Hãy nhớ rằng bạn không thể đặt giả thuyết rằng đây là chứng loạn thần cấp tính.
- Người đó có thể sợ hãi trước cảm giác mất kiểm soát của chính họ.
- Không thể hiện sự khó chịu hoặc tức giận với người đó.
- Nói chuyện nhẹ nhàng và bình tĩnh, không hét lên hoặc đe dọa người đó.
- Không mỉa mai người đó.
- Giảm phiền nhiễu bằng cách tắt TV, máy tính, bất kỳ đèn huỳnh quang nào phát ra tiếng ồn, v.v.
- Yêu cầu những người không liên quan rời đi — càng ít người càng tốt.
- Tránh tiếp xúc trực tiếp, duy trì tiếp xúc mắt.
- Tránh chạm vào người đó.
- Ngồi xuống và yêu cầu người đó cũng ngồi xuống.